ගෙතීම (Knitting) යනු කුමක්ද? ආධුනිකයින් සඳහා සරල මඟපෙන්වීමක්
සමහර විට ඔබ මනස සන්සුන් කරවන අලුත් විනෝදාංශයක් සොයනවා විය හැකියි. එසේත් නැත්නම් පරිසර හිතකාමී තිරසාර විලාසිතා (Slow fashion) ගැන ඔබ උනන්දු වෙනවා විය හැකියි. නැතිනම් උණුසුම් ස්වෙටරයක් දුටු විට එය නිර්මාණය කළේ කෙසේදැයි ඔබට කුතුහලයක් ඇති වන්නට ඇති. කෙසේ වෙතත්, "ඇත්තටම ගෙතීම (Knitting) කියන්නේ මොකක්ද?" කියා ඔබ කවදා හෝ සිතා තිබෙනවාද?
සළුපට අපි රෙදිපිළිවලට මෙන්ම ඒ පිටුපස ඇති නිර්මාණශීලී ශිල්පීය හැකියාවන්ටත් බෙහෙවින් ආදරය කරන්නෙමු. මෙම මඟපෙන්වීම තුළින් ගෙතීම යනු කුමක්ද, එහි ආරම්භය, ක්‍රොෂේ (Crochet) සහ සාමාන්‍ය රෙදි වියීමෙන් (Weaving) එය වෙනස් වන්නේ කෙසේද, සහ ආධුනිකයෙකු ලෙස ඔබට එය ආරම්භ කිරීමට අවශ්‍ය මූලික දේවල් මොනවාදැයි සරලව විමසා බලමු.
ගෙතීම (Knitting) කියන්නේ මොකක්ද?
සරලවම කිව්වොත්, ගෙතීම යනු නූලකින් තනන පුඩු (loops) එකිනෙක පටලවමින් අලුත් පුඩු පේළි සාදා රෙද්දක් නිර්මාණය කිරීමේ ශිල්පීය ක්‍රමයයි.
සාමාන්‍ය රෙදි වියීමේදී (Weaving) සිදුවන්නේ නූල් කට්ටල දෙකක් (දික් නූල් සහ හරස් නූල්) එකිනෙක උඩින් සහ යටින් හරස් කරමින් රෙද්ද නිර්මාණය කිරීමයි. නමුත් ගෙතීම ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්. සාමාන්‍යයෙන් ඒ සඳහා භාවිතා කරන්නේ එකම නූලකි. ගෙතුම් කටු ආධාරයෙන්, පේළියෙන් පේළියට එකිනෙකට බැඳුණු පුඩු පද්ධතියක් ලෙස එය සකසනු ලබයි. මෙම පුඩුවලට ගෙතුම් (stitches) කියා හඳුන්වයි.
ගොතන ලද රෙදිපිළිවලට (knitted fabrics) ස්වභාවිකවම ඇදෙනසුලු (stretchable) ගුණයක් හිමිවන්නේ මේ පුඩු ආශ්‍රිත ව්‍යුහය නිසයි. ස්වෙටර්, මේස්, බීනි තොප්පි (beanies) සහ ස්කාෆ් වර්ග සඳහා ගොතන ලද රෙදි මෙතරම් යෝග්‍ය වන්නේද ඒ නිසාවෙනි.
ගෙතීමේ කෙටි ඉතිහාසයක්
ගෙතීම කියන්නේ ඊයේ පෙරේදා ආපු අලුත් විලාසිතාවක් නෙවෙයි. එය මූලික ජීවන අවශ්‍යතාවක් ලෙස ආරම්භ වී, කාලයත් සමඟ අලංකාර කලාවක් දක්වා වර්ධනය වූවකි.
නූල් සියවස් ගණනාවක් නොදිරා සුරැකිව නොපවතින නිසා, ගෙතීම නිශ්චිතවම ආරම්භ වූයේ කවදාදැයි පැවසීම තරමක් අපහසුයි. කෙසේ වෙතත්, අපට හමුවී ඇති පැරණිතම සැබෑ ගෙතුම් නිර්මාණ වන්නේ ඊජිප්තුවෙන් සොයාගත් සියුම් රටා සහිත කපු මේස් යුගලයකි. ඒවා ක්‍රිස්තු වර්ෂ 11 වන සියවසට පමණ අයත් යැයි සැලකේ.
පසුව මෙම ශිල්පය පැරණි වෙළඳ මාර්ග ඔස්සේ යුරෝපය පුරා ව්‍යාප්ත විය. යුරෝපීය නගරවල දක්ෂ ගෙතුම් ශිල්පීන්ගේ වෘත්තීය සමිති (guilds) පවා බිහි විය. 1500 ගණන් වන විට අතින් ගොතන ලද සේද (silk) මේස් රාජකීයයන් පමණක් පළඳින සුඛෝපභෝගී විලාසිතාවක් බවට පත් විය. අනතුරුව 1589 දී විලියම් ලී (William Lee) විසින් "Stocking Frame" නම් මුල්ම ගෙතුම් යන්ත්‍රය සොයාගැනීමත් සමඟ ඇරඹුණු කාර්මික විප්ලවය නිසා, ගොතන ලද ඇඳුම් සාමාන්‍ය ජනතාවටද පහසුවෙන් මිලදී ගත හැකි මට්ටමට පත් විය.
ගෙතීම (Knitting), ක්‍රොෂේ (Crochet) සහ රෙදි වියීම (Weaving) අතර වෙනස
මේ ශිල්පීය ක්‍රම තුන බොහෝ දෙනෙකුට නිතරම පැටලෙන තැනකි. සරල වෙනස මෙන්න:
ගෙතීම (Knitting): මේ සඳහා කටු දෙකක් හෝ ඊට වැඩි ගණනක් භාවිතා කරයි. වැඩ කරන අවස්ථාවේදී කටුව මත එකවර පුඩු (loops) විශාල ප්‍රමාණයක් රඳවාගෙන සිටී. මෙහි නිමැවුම සාමාන්‍යයෙන් ඉතා මෘදුයි, පහසුවෙන් ඇදෙන සුළුයි.
ක්‍රොෂේ (Crochet / කුරුස කටු ගෙතුම): මෙහිදී භාවිතා කරන්නේ කොක්කක් සහිත එක් කටුවක් (crochet hook) පමණි. ඊළඟ පුඩුවට යාමට පෙර සෑම පුඩුවක්ම සම්පූර්ණයෙන්ම සකසා අවසන් කරයි. මෙහි ප්‍රතිඵලය තරමක් ඝනකම් වන අතර ඇදෙනසුලු බව සාපේක්ෂව අඩුයි.
රෙදි වියීම (Weaving): නූල් එකිනෙකට සෘජුකෝණීව ඡේදනය වන සේ රෙදි වියන යන්ත්‍රයක් (loom) මඟින් සකසයි. නිමැවුම ස්ථීරයි, ඇදෙනසුලු බවක් නොමැති තරම්ය (උදාහරණයක් ලෙස ඩෙනිම් හෝ ලිනන් රෙදි).
ගෙතීමේ ප්‍රධාන ක්‍රම දෙක
රෙදිපිළි තාක්ෂණයේදී ගෙතීම ප්‍රධාන කාණ්ඩ දෙකකට වෙන් කෙරේ:
1. තිරස් ගෙතීම (Weft Knitting)
වඩාත්ම සුලබ ක්‍රමය මෙයයි. මෙහිදී තනි නූලක් රෙද්දේ පළල දිගේ තිරස් අතට (එහා මෙහා) ගමන් කරමින් පුඩු සාදයි. අතින් කරනු ලබන සියලුම ගෙතුම් අයත් වන්නේ මෙම කාණ්ඩයටයි. දිනපතා අප අඳින ටී-ෂර්ට් සහ ස්වෙටර් නිෂ්පාදනය කරන සාමාන්‍ය යන්ත්‍රවලද භාවිතා වන්නේ මේ මූලධර්මයයි.
2. සිරස් ගෙතීම (Warp Knitting)
සිරස් ගෙතීම සිදු කළ හැක්කේ විශේෂිත කාර්මික යන්ත්‍ර මඟින් පමණි. මෙහිදී නූල් සිය ගණනක් රෙද්ද දිගේ සිරස් අතට සිග්සැග් (zigzag) හැඩයෙන් ගමන් කරමින් එකිනෙක බැඳේ. මෙම රෙදි වර්ග පහසුවෙන් ඉරී යන්නේ හෝ නූල් ලිහී යන්නේ නැත. පිහිනුම් ඇඳුම් (swimwear), යට ඇඳුම් සහ ක්‍රීඩා ඇඳුම් (activewear) සඳහා මෙය බහුලව යොදාගනී.
ගෙතීම ආරම්භ කිරීමට ඔබට අවශ්‍ය මූලික දේවල්
හොඳම ආරංචිය නම්, මෙය ආරම්භ කිරීමට ඔබට විශාල උපකරණ ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය නොවීමයි:
නූල් (Yarn): ලොම් (wool), කපු (cotton) හෝ ඇක්‍රිලික්. ආධුනිකයෙකුට වඩාත්ම පහසු වන්නේ මධ්‍යම ඝනකමකින් යුත් (Worsted-weight) නූල් වර්ගයකි.
ගෙතුම් කටු (Knitting Needles): ලී, ලෝහ හෝ උණ බම්බු (bamboo). මුලින්ම පුහුණු වන විට උණ බම්බු කටු වඩාත් සුදුසුයි, මන්ද ඒවායේදී නූල් අනවශ්‍ය ලෙස ලිස්සා යාම අවම වේ.
කතුරක්: නූල් කැපීමට සාමාන්‍ය කුඩා කතුරක් ප්‍රමාණවත් වේ.
මොට ඉඳිකටුවක් (Tapestry Needle): නිර්මාණය අවසානයේ ලිහිල්ව ඉතිරි වන නූල් කෙළවරවල් ගෙතුම තුළට යවා අලංකාරව සඟවා තැබීම සඳහා මොට තුඩක් සහිත මෙවැනි ඉඳිකටුවක් ප්‍රයෝජනවත් වේ.
ඔබත් ගෙතීම අත්හදා බැලිය යුත්තේ ඇයි?
ගෙතීම කියන්නේ හුදෙක් ඇඳුමක් සාදාගැනීමට එහා ගිය අපූරු අත්දැකීමක්:
මනස සන්සුන් කරවයි: එකම රිද්මයකට සිදුවන ගෙතුම් රටාව භාවනාවක් හා සමානව මනස එකඟ කරවන බව බොහෝ ශිල්පීන් පවසනවා. අත්කම් නිර්මාණවල යෙදීම මානසික ආතතිය අවම කිරීමට සෘජුවම උපකාරී වන බව පර්යේෂණවලින් පවා තහවුරු වී තිබේ.
තිරසාර විලාසිතා (Slow Fashion) සඳහා දායකත්වයක්: ඉක්මනින් නිපදවා ඉක්මනින් පරිසරයට බැහැර කරන ක්ෂණික විලාසිතා (Fast fashion) වෙනුවට, තමන්ගේම ඇඳුමක් අතින් නිර්මාණය කරගැනීම හෝ උසස් නිමාවකින් යුතු අත්කම් ඇඳුම් තෝරාගැනීම විශිෂ්ට පරිසර හිතකාමී ප්‍රවේශයකි.
නිමක් නැති නිර්මාණශීලී බව: විවිධ වර්ණ, නූල් වර්ග සහ දහස් ගණනක් වූ ගෙතුම් රටා පවතින නිසා, ඔබ නිර්මාණය කරන සෑම නිර්මාණයක්ම අනෙකට වඩා සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ස්වාධීන කලාවක් බවට පත්වේ.
සාරාංශය
ගෙතීම යනු හුදෙක් නූල් පටලැවිල්ලක් නොවේ; එය ඉතිහාසය, ඉංජිනේරු ශිල්පය, නිර්මාණශීලී කලාව සහ මානසික සුවය එකට කැටි වූ අපූරු සංකලනයකි. අතින් නිම කළත් යන්ත්‍රයකින් නිම කළත්, ගොතන ලද රෙදිපිළි අපට ලබා දෙන්නේ අසමසම පහසුවක් සහ උණුසුමකි.
අප එදිනෙදා අඳින පළඳින ඇඳුම් පිටුපස ඇති මේ වටිනා ශිල්පීය හැකියාවන් අගය කිරීම සළුපට අපේ අරමුණයි. ඔබත් උසස් ප්‍රමිතියේ රෙදිපිළි සොයනවාද? අපගේ නවතම නිෂ්පාදන එකතුව පරීක්ෂා කර, ඔබේ සිතැඟි විලාසිතාව තෝරාගන්න.
මෙම ලිපිය ඔබට ප්‍රයෝජනවත් වූවා නම්, අත්කම් කලාවට ලැදි ඔබේ හිතමිතුරන් සමඟත් බෙදාගන්න (Share කරන්න)!
