ස්පැන්ඩෙක්ස් (Spandex) යනු කුමක්ද? ලොව වඩාත්ම ඇදෙනසුලු රෙදිපිළි කෙඳි පිළිබඳ සම්පූර්ණ මඟපෙන්වීම
ඔබ ප්‍රියකරන යෝගා කලිසම්, ඇඟට හිරවන ඩෙනිම් (Skinny jeans) හෝ ක්‍රීඩා ඇඳුම් ශරීරයට මෙතරම් සුවපහසුව ඇදෙන්නේ කෙසේදැයි ඔබ කවදා හෝ සිතා තිබේද? ඊට ප්‍රධානතම හේතුව වන්නේ ස්පැන්ඩෙක්ස් (Spandex) කෙඳිවල ඇති අසමසම ප්‍රත්‍යාස්ථතාවයි.
ඔබ ක්‍රීඩාගාරයේ (Gym) ව්‍යායාම කළද, නිවසේ විවේකීව සිටියද, නැතහොත් දෛනික ගමන් බිමන් සඳහා සැරසුණද, නූතන විලාසිතාවලට අසමසම සුවපහසුවක් සහ මනාව ශරීරයට ගැළපෙන හැඩයක් (Fit) එක්කරන්නේ ස්පැන්ඩෙක්ස් මඟිනි. සළුපට අප විශ්වාස කරන්නේ තමන් අඳින ඇඳුම් නිර්මාණය වී ඇති අමුද්‍රව්‍ය පිළිබඳ නිවැරදි අවබෝධයක් තිබීම කල්පවතින ඇඳුම් එකතුවක් තෝරාගැනීමේ පළමු පියවර බවයි.
මෙම මඟපෙන්වීම තුළින් "ස්පැන්ඩෙක්ස් කියන්නේ මොකක්ද?" යන මූලික පැනයට පිළිතුරු සපයන අතරම, මෙම සුවිශේෂී රෙදිපිළි කෙඳි පිළිබඳව ඔබ දැනගත යුතු සියලු වැදගත් කරුණු සාකච්ඡා කරමු.
ස්පැන්ඩෙක්ස් රෙදිපිළි යනු මොනවාද?
ස්පැන්ඩෙක්ස් යනු ඉහළ ප්‍රත්‍යාස්ථතාව (ඇදී නැවත යථා තත්ත්වයට පත්වීමේ ගුණය) සඳහා ලෝ ප්‍රකට, අතිශය සැහැල්ලු කෘත්‍රිම (සංස්ලේෂක) කෙඳි වර්ගයකි. මෙහි අන්තර්ගතයෙන් අවම වශයෙන් 85%ක්ම සමන්විත වන්නේ පොලියුරෙතේන් (Polyurethane) නම් දිගු දාම බහුඅවයවිකයෙනි (Long-chain synthetic polymer). මෙම සුවිශේෂී රසායනික ව්‍යුහය නිසා ස්පැන්ඩෙක්ස් කෙඳිවලට තම මුල් දිග මෙන් 500% සිට 800% දක්වා ප්‍රමාණයකින් ඇදී, ස්වභාවික හැඩය විකෘති වීමකින් තොරව නැවත ක්ෂණිකව මුල් තත්ත්වයට පත්වීමේ හැකියාව ඇත.
ස්පැන්ඩෙක්ස් කෙඳි 100%ක් තනිව රෙදිපිළි සඳහා යොදාගන්නේ කලාතුරකිනි. සාමාන්‍යයෙන් කරන්නේ කපු (Cotton), පොලියෙස්ටර් (Polyester), රේයන් (Rayon) හෝ නයිලෝන් (Nylon) වැනි වෙනත් කෙඳි වර්ග සමඟ මුසු කර වියමනට හෝ ගෙතුමට එක්කිරීමයි. අවසාන රෙදිපිළියේ සාමාන්‍යයෙන් අඩංගු වන්නේ 2% සිට 20% දක්වා වූ සුළු ස්පැන්ඩෙක්ස් ප්‍රතිශතයකි. එහෙත් එම සුළු ප්‍රමාණය පවා රෙද්දට විශාල නම්‍යශීලී බවක් සහ ඇදෙනසුලු බවක් ලබාදීමට ප්‍රමාණවත් වේ.
Spandex, Elastane, Lycra: මේවා අතර වෙනස කුමක්ද?
ඇඳුම්වල අඩංගු අමුද්‍රව්‍ය ලේබල්වල (Care labels) Spandex, Elastane සහ Lycra යන නම් තුනම එකිනෙකට වෙනුවට භාවිත කරනු ඔබ දැක ඇති. සරලම ඇත්ත නම්: මේ නම් තුනෙන්ම හැඳින්වෙන්නේ එකම කෙඳි වර්ගයයි.
Spandex: ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ උතුරු ඇමරිකානු කලාපයේ ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිත වන පොදු නාමයයි. (රසවත් කරුණක්: "Spandex" යනු "Expands" [ප්‍රසාරණය වේ] යන ඉංග්‍රීසි වචනයේ අකුරු එහා මෙහා පෙරළා සාදාගත් Anagram නාමයකි.)
Elastane: යුරෝපය, ආසියාව සහ ලෝකයේ සෙසු බොහෝ රටවල භාවිත වන නිල ජාත්‍යන්තර පොදු නාමයයි.
Lycra®: Elastane කෙඳි සඳහා වන ලියාපදිංචි වෙළඳ සන්නාම නාමයකි (Brand name). මෙය මුලින්ම 1958 දී සුප්‍රකට DuPont සමාගම විසින් වෙළඳපොළට හඳුන්වා දෙන ලදී.
ස්පැන්ඩෙක්ස්වල ඇති ප්‍රධාන වාසි
ස්පැන්ඩෙක්ස් නූතන විලාසිතා ක්ෂේත්‍රයේ විප්ලවීය වෙනසක් සිදුකළේ ඇයි? වර්තමානයේ බොහෝ ඇඳුම් සඳහා ස්පැන්ඩෙක්ස් සුළු ප්‍රතිශතයක් හෝ එක්කරන්නේ පහත සුවිශේෂී වාසි නිසාවෙනි:
විශිෂ්ට ප්‍රත්‍යාස්ථතාව (Superior Elasticity): එය ඔබේ ශරීරයේ චලනයන්ට අනුකූලව නම්‍යශීලී වන බැවින් කිසිදු අපහසුතාවකින් තොරව නිදහසේ එහා මෙහා වීමට ඉඩ සලසයි.
මුල් හැඩය සුරැකීම (Shape Retention): ඩෙනිම් කලිසම්වල දණහිස් ප්‍රදේශය නිතර නැමීම නිසා එල්ලා වැටීම (Knee bagging) වළක්වයි. කාලයත් සමඟ ඇඳුම් ඇදී බුරුල් වී විකෘති වීම ස්පැන්ඩෙක්ස් මඟින් පාලනය කරයි.
සැහැල්ලු සහ සුවපහසු නිමාව: ස්පැන්ඩෙක්ස් කෙඳි අතිශය සියුම් වන බැවින් ඇඳුමට අනවශ්‍ය බරක් හෝ ඝනකමක් එක් නොකරයි. එමඟින් රෙද්දේ ස්වභාවික වාතාශ්‍රය ඒ අයුරින්ම සුරැකේ.
දහඩියට සහ ශරීර තෙල්වලට ඔරොත්තු දීම: ස්වාභාවික රබර් මෙන් නොව, ශරීරයේ දහඩිය හෝ ස්වභාවික තෙල් නිසා ස්පැන්ඩෙක්ස් ඉක්මනින් දිරාපත් නොවේ. එබැවින් ක්‍රීඩා ඇඳුම් සඳහා මෙය වඩාත් උචිත වේ.
නූතන ඇඟලුම්වල ස්පැන්ඩෙක්ස් බහුලව භාවිත වන අවස්ථා
ස්පැන්ඩෙක්ස් සතු මෙම අසමසම ගුණාංග නිසා නූතන ඇඳුම් පැළඳුම් රැසක් සඳහා එය අත්‍යවශ්‍ය අමුද්‍රව්‍යයක් බවට පත්ව ඇත:
ව්‍යායාම සහ ක්‍රීඩා ඇඳුම් (Activewear): ලෙගින්ස් (Leggings), ස්පෝට්ස් බ්‍රා (Sports bras), ක්‍රීඩා කොට කලිසම් සහ පාපැදි ධාවන ඇඳුම් සියල්ලම පාහේ ස්පැන්ඩෙක්ස් මිශ්‍ර රෙදිපිළි මත පදනම් වේ.
ඩෙනිම් (Stretch Denim): සිරුරට පහසුවෙන් හැඩවන Stretch jeans සඳහා සාමාන්‍යයෙන් 1% සිට 3% දක්වා ස්පැන්ඩෙක්ස් එක්කරනු ලැබේ. එමඟින් ඩෙනිම්වල සාම්ප්‍රදායික පෙනුමට හානියක් නොවී සුවපහසුව උපරිම වේ.
යට ඇඳුම් සහ ලන්ජරි (Underwear & Lingerie): ශරීරයට මනාව සවිවී ආධාරකයක් සැපයීම සඳහා යට ඇඳුම්, මේස් සහ බ්‍රෙසියර් සඳහා Elastane බහුලව භාවිත කරයි.
පිහිනුම් ඇඳුම් (Swimwear): පිහිනුම් ඇඳුම් සඳහා උපරිම ඇදෙනසුලු බවක් මෙන්ම තෙතමනය හමුවේ හැඩය රඳවාගැනීමේ හැකියාවක් අවශ්‍ය වන බැවින් නයිලෝන්-ස්පැන්ඩෙක්ස් (Nylon-Spandex) මිශ්‍රණය කර්මාන්තයේ සම්මතය වේ.
ස්පැන්ඩෙක්ස් ඇඳුම් නිසි ලෙස රැකබලා ගන්නේ කෙසේද?
ස්පැන්ඩෙක්ස් සහිත ඇඳුම්වල ඇදෙනසුලු බව දිගුකල් සුරැකීමට සරල රීති කිහිපයක් අනුගමනය කරන්න. මන්ද ස්පැන්ඩෙක්ස් කෙඳිවල ප්‍රධානතම සතුරා වන්නේ අධික තාපයයි:
සාමාන්‍ය හෝ සිසිල් ජලයෙන් සෝදන්න: ස්පැන්ඩෙක්ස් මිශ්‍ර ඇඳුම් රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයකින් හෝ අතින් සේදීමේදී සීතල හෝ මඳ ඇල්මැරුණු ජලය පමණක් භාවිත කරන්න.
Fabric Softener භාවිතයෙන් වළකින්න: රෙදි මෘදුකාරක මඟින් කෙඳි මතුපිට රැඳෙන ඉටිමය තට්ටුව නිසා කෙඳිවල ඇදෙනසුලු ප්‍රත්‍යාස්ථතා ගුණය ක්‍රමයෙන් හීන වේ.
ස්වභාවික වාතයෙන් වේළාගන්න (Air Dry): අධික තාපය නිසා පොලියුරෙතේන් කෙඳි ඇකිලී විනාශ විය හැකිය. එම නිසා රෙදි වියළන යන්ත්‍ර (Tumble dryers) භාවිත නොකර, ඇඳුම් පැතලි මතුපිටක හෝ සෙවණ ඇති තැනක එල්ලා වේළාගන්න.
ඔබට ගැළපෙන උසස් රෙදිපිළි සළුපට වෙතින් තෝරාගන්න
ස්පැන්ඩෙක්ස් යනු කුමක්දැයි වටහාගත් විට, ඔබ එදිනෙදා අඳින ඇඳුම්වල සුවපහසුව පිටුපස ඇති විද්‍යාව ඔබට මැනවින් වැටහෙනු ඇත. ඔබ සොයන්නේ උසස් තත්ත්වයේ ක්‍රීඩා ඇඳුම් හෝ දෛනික විලාසිතා කුමක් වුවද, ඇඳුමේ ගුණාත්මකභාවය තීරණය කරන්නේ එහි අඩංගු රෙදිපිළිවල ප්‍රමිතියයි.
ඔබේ ඇඳුම් එකතුව නව්‍යකරණය කිරීමට සූදානම්ද? සළුපට (Salupata) වෙත පිවිස දිවයින පුරා විසිරී සිටින විශ්වාසවන්ත සැපයුම්කරුවන්ගෙන් උසස් තත්ත්වයේ රෙදිපිළි සහ විලාසිතා අදම තෝරාගන්න.
